Γη & Αφροδίτη: Δίδυμοι πλανήτες που εξελίχτηκαν διαφορετικά

Η Αφροδίτη είναι το πλησιέστερο στη Γη ουράνιο σώμα μετά το δορυφόρο της τελευταίας, τη Σελήνη. Απέχουν κατά μέσο όρο 41 εκατομμύρια χιλιόμετρα ή τρεις μήνες ταξίδι με τη σημερινή ταχύτητα των διαστημοπλοίων. Η ακτίνα της Γης στον ισημερινό είναι 6.378,1 χιλιόμετρα, ενώ της Αφροδίτης 6.051,8. Η βαρυτική επιτάχυνση της Γης στην επιφάνεια είναι 9,8 ( m/s2 ), ενώ της Αφροδίτης 8,9 ( m/s2 ). Πραγματικά δίδυμες δηλαδή.

Αν λάβει κανείς υπόψη ότι η Αφροδίτη και η Γη περιέχουν τις ίδιες ποσότητες διοξειδίου του άν­θρακα, αζώτου και άλλων στοιχείων στα στερεά πετρώματα τους, τα οποία αποτελούν το μεγαλύ­τερο μέρος και των δύο πλανητών, θα αρχίσει να αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν η ατμόσφαιρα και το κλίμα τους να είναι σήμερα τόσο διαμετρικά αντίθετα. Καταρχάς, οι διαφορές θερμοκρασίας στην Αφροδίτη και στη Γη εξηγούνται από το γεγονός ότι το διοξείδιο του άνθρακα στη Γη βρίσκεται ως επί το πλείστον δεσμευμένο στο βραχώδες υπόστρωμα, ενώ στην Αφροδίτη έχει συσσωρευτεί σε εξαιρετικά πυκνές συγκε­ντρώσεις στην ατμόσφαιρα.

Αυτό εγείρει το ερώτημα γιατί το ίδιο πράγμα δε συνέβη και στη Γη. Στην Αφροδίτη λειτούργησε προφανώς κάποιος μηχανισμός, που την οδήγησε στο μονοπάτι της υπερθέρμανσης. Πιθανώς η ύπαρξη μεγάλων ωκεανών και η φωτοσύνθεση του φυτοπλαγκτόν στη Γη συντελεί στη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα στο βραχώδες υπόστρωμα. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το μηχανισμό αυτό, επειδή θα εξηγήσει στους ερευνητές της κλιματολογίας τους μηχανισμούς διαμόρφωσης ατμόσφαιρας βιώσιμης για τον άνθρωπο. Για παράδειγ­μα, η έκλυση τόσων αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα μας είναι δυνατό να οδηγήσει και τη Γη στον ίδιο δρόμο που ακολούθησε η Αφροδίτη; Και, αν αυτό ισχύει, πού τοποθετούνται τα όρια, ώστε να αποφύγουμε τις ανεξέλεγκτες κλιματικές μεταβολές;

Η ανησυχία γύρω από αυτού του είδους τις υποθετικές προοπτικές κάθε άλλο παρά μειώ­νεται από το γεγονός ότι κάποτεκαι για πολύ μεγάλο χρονικό διάστηματο κλίμα της Αφροδίτης ήταν παρόμοιο με αυτό της Γης. Ακριβώς για πόσο δεν είναι γνωστό με σιγουριά. Ορισμένοι επιστή­μονες υποστηρίζουν σήμερα ότι οι δύο πλανήτες ακολουθούσαν παράλληλες πορείες ίσως και επί 2 δισεκατομμύρια χρόνιακάτι που πρέπει να το δούμε συνεκτιμώντας ότι το ηλιακό μας σύστημα έχει ηλικία περίπου 5 δισεκατομμυρίων ετών.

Όπως συνέβη και στη Γη, η βροχή ξέπλυνε το διοξείδιο του άνθρακα και το θείο από την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, και ενδέχεται τα πρώτα βακτήρια να έκαναν την εμφάνιση τους. Όταν η Αφροδίτη υπερθερμάνθηκε και οι ωκεα­νοί που υπήρχαν στην επιφάνεια της εξατμίστηκαν, αυτές οι μορφές ζωής, σύμφωνα με τους επι­στήμονες που υποστηρίζουν αυτό το σενάριο, πιθανόν κατάφεραν να προσαρμοστούν στη δια­βίωση σε πιο ψυχρές περιοχές, ψηλά στην ατμόσφαιρα.

Ο μηχανισμός απώλειας του νερού

Υπολογισμοί που βασίζονται σε πληροφορίες από τα διαστημόπλοια Venera ( 4,5… έως 16 ) και Vega ( 1& 2 ) της Ε.Σ.Σ.Δ., τα οποία εστάλησαν στην Αφροδίτη από το 1967 ως το 1984, δείχνουν πως ο πλανήτης κάποτε ενδέχεται να είχε παρόμοια αποθέματα νερού με τη Γη. Αυτό, όμως, άλλαξε ριζικά, καθώς ο Ήλιος άρχισε να εκπέμπει περισ­σότερη θερμότητα. Από ένα επίπεδο εκπομπής 30% μικρότερο από αυτό που έχει σήμερα, ο νεα­ρός Ήλιος άρχισε να θερμαίνεται αργά, για μια περίοδο περίπου 2 δισεκατομμυρίων ετών, μέχρι να φτάσει στο σημερινό επίπεδο.

Η θερμότητα αύξησε την ποσότητα υδρατμών στην ατμόσφαιρα της Αφροδίτης. Το ίδιο συνέβη και στη Γη, αλλά στην Αφροδίτη το φαινόμενο ήταν πολύ πιο έντονο, καθώς το νερό, περνώντας στην ατμόσφαιρα, λειτούργησε ως ισχυρό αέριο θερμοκηπίου, και μετά εξαφανίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά. Σήμερα, η Αφροδίτη είναι ένας πολύ «στεγνός» πλανή­της, με 10.000 φορές λιγότερο νερό από αυτό που υπάρχει στη Γη. Αν όλο το νερό της Αφροδίτης συγκεντρωνόταν στην επιφάνεια της, δε θα ξεπερ­νούσε το βάθος των 2 εκατοστών.

Ενώ το νερό που εξατμίζεται στη Γη επιστρέφει σε αυτήν με τη μορφή βροχής, στην Αφροδίτη δε συμβαίνει το ίδιο. Αντίθετα, η ταραγμένη ατμό­σφαιρα της ωθεί το νερό πολύ ψηλά, εκεί όπου έρχεται σε επαφή με την υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου, η οποία το διασπά σε οξυγόνο & υδρογόνο, που παρασύρονται από τον ηλιακό άνεμο. Κάτι τέτοιο δε θα μπορούσε να συμβεί στη Γη στην ίδια έκταση, καθώς ο πλανήτης μας δια­θέτει δύο δυναμικά πεδία που απομονώνουν επίδραση του Ήλιου.

Το πρώτο είναι το στρώμα του όζοντος, που απορροφά μια σημαντική πο­σότητα υπεριώδους ακτινοβολίας, και το άλλο είναι το μαγνητικό πεδίο της Γης που αποκρούει αποτελεσματικά τα φορτισμένα σωματίδια του Ήλιου. Η Αφροδίτη δε διαθέτει καμία από αυτές τις ασπίδες με αποτέλεσμα να έχει σχηματιστεί ένας «ιμάντας μεταφοράς» που οδηγεί το νερό έξω από την ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Το γεγονός ότι η Αφροδίτη δε διαθέτει μαγνη­τικό πεδίο εξακολουθεί να αποτελεί αίνιγμα. Στη Γη, το μαγνητικό πεδίο δημιουργείται από τον εσωτερικό, ρευστό πυρήνα σιδήρου. Και η Αφροδίτη διαθέτει έναν παρόμοιο πυρήνα, αλλά φαινομενικά αυτός συμπεριφέρεται εντελώς διαφορετικά. Πιθανώς η πολύ αργή περιστροφή της Αφροδίτης να μην επιτρέπει την ύπαρξη μαγνητικού πεδίου.

Η διαφυγή του νερού από την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης είχε και ένα άλλο, απροσδόκητο αποτέλεσμα: επέφερε μεταβολές στην τεκτονική δραστηριότητα του πλανήτη. Πιο αναλυτικά, η βαθμιαία απώλεια νερού καθιστούσε το πράσινο ορυκτό ολιβίνηςτο οποίο αποτελεί το 50% των πετρωμάτων στις τεκτονικές πλάκες της Αφροδίτης και της Γηςολοένα και πιο σκληρό. Έτσι, οι πλάκες της Αφροδίτης συνενώθηκαν εντελώς μεταξύ τους και ο πλανήτης έχασε τη βαλβίδα ασφαλείας που υπάρχει στη Γη, και τη βοηθάει να απελευθερώνει την εσωτερική της ενέργεια.

Αντίθετα η Αφροδίτη μετατράπηκε σε μια «χύτρα ταχύτητας» έτοιμη να εκραγεί. Σύμφωνα με τις σαρώσεις των ραντάρ, η τελευταία έκρηξη στον πλανήτη έγινε πριν από περίπου μισό δισεκατομμύριο χρόνια, όταν ολόκληρη η επιφάνεια του αναδιαμορφώθηκε εντελώς σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα και εξαφανίστηκαν τα προγενέστερα μορφολογικά χαρακτηριστικά. Λόγω αυτής της εξάλειψης είναι πολύ δύσκολο να ανακαλυφθούν ενδείξεις παρουσίας ζωής από τα πρώτα 2 δισεκατομμύρια έτη ύπαρξης της Αφροδίτης. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί πάνω από 1.600 μεγάλα ηφαίστεια στην Αφροδίτη, ενώ υπάρχουν και πάρα πολλά μικρότερα, τα οποία δεν έχουν ακόμη καταμετρηθεί. 0 συνολικός αριθμός τους μπορεί να ξεπερνάει τις 100.000 ή ακόμα και το 1 εκατομμύριο.

Η καθοριστική απόσταση από τον Ήλιο

Όλα δείχνουν ότι τα πράγματα πήραν άσχημη τροπή στην Αφροδίτη μετά από 2 δισεκατομμύρια χρόνια ηρεμίας. Ο πλανήτης μετατράπηκε σε μια άγονη έρημο μέσα από διεργασίες οι οποίες αφορούσαν την ατμόσφαιρα, την επιφάνεια και τις εσωτερικές του δυνάμεις, καθώς και την ακτινοβολία του Ήλιου και τον ηλιακό άνεμο. Το ότι δε συνέβη το ίδιο και στη Γη οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι η μέση απόσταση της Αφροδίτης από τον Ήλιο είναι κατά 28% μικρότερη από τη μέση απόσταση Ήλιου- Γης.

Εάν η αργή περιστροφή είναι η αρχική αιτία που δεν επέτρεψε την ύπαρξη μαγνητικού πεδίου στην Αφροδίτη, δημιουργείται το ερώτημα: τι προκάλεσε την αργή περιστροφή; Η έλλειψη ενός μεγάλου δορυφόρου όπως η Σελήνη της Γης; Η βαρυτική αλληλεπίδραση με τη Γη ή τον Ερμή; Η διέλευση ενός μεγάλου αστεροειδούς στα πρώτα χρόνια δημιουργίας του Ηλιακού Συστήματος; Θα χρειαστούν και άλλα στοιχεία για να δοθεί πλήρης απάντηση.

Η μελλοντική εγκατάσταση μόνιμου επανδρωμένου ερευνητικού σταθμού στην επιφάνεια της Αφροδίτης είναι βέβαιο ότι θα βοηθήσει να αποκομίσουμε οριστικές απαντήσεις για την εξέλιξη του κλίματος στον πλανήτη. Σαν πρώτο βήμα θα μπορούσε να σταλεί ένα εξελιγμένο ρομποτικό όχημα νεότερης γενιάς το οποίο να προετοιμάσει το έδαφος και αργότερα ένας επανδρωμένος διαστημικός σταθμός σε τροχιά, παρόμοιος με αυτόν που τώρα περιστρέφεται γύρω από τη Γη. Για τη μεταφορά ανθρώπων και εφοδίων μεταξύ των δυο διαστημικών σταθμών θα χρειαστούν δέκα φορές ταχύτερα διαστημόπλοια από τα σημερινά.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: